زیست شناسی گناباد     

ميوه در تشخيص گياهان نهاندانه بسيار اهميت دارد و چون ريخت آن در اثر شرايط اكوسيستم كمتر دگرگون مي شود ، ويژگي مهمي در رده بندي به حساب مي آيد. پس از انجام آميزش دوتايي در گياهاه و تشكيل تخم اصلي و فرعي(ضميمه) و رويش آن ها ، مادگي به ميوه و تخمك ها به دانه تبديل مي شوند. برحسب تعريف چنانچه ميوه اي از نمو تخمدان به وجود آيد آن ميوه را حقيقي و چنانچه از بخش هاي ديگري حاصل شود آن ها را ميوه ي كاذب گويند مانند توت فرنگي كه از نمو و آبدار شدن نهنج و توت كه از آبدار شدن و نمو كاسبرگ ها به وجود مي آيد.

ميوه هاي حقيقي را بر حسب تعداد برچه و تغييرات فرابر(جدار ميوه) و طرز شكفتن به ترتيب زير گروه بندي مي كنيم.منظور از شكفتن ايجاد شكاف هاي منظم در جهات ويژه است وگرنه جدار همه ي ميوه ها پس از پوسيدن باز شده و دانه ها آزاد مي شوند.

ميوه هاي آبدار

بخش هايي از فرابر گوشتي بوده و از يك تا چند برچه تشكيل شده اند. ميوه هاي آبدار را به دو دسته تقسيم مي كنيم:

1- شكوفا:ميوه با ايجاد شكاف طولي باز مي شود و به آن ترپوشينه گوييم مانند ميوه ي گل حنا.

2- ناشكوفا: اين ميوه ها را بر حسب ويژگي هاي فرابر به دو گروه تقسيم مي كنيم:

الف- برون بر نازك ، ميان بر گوشتي و درون بر نامشخص دارند و به آن سته مي گويند مانند گوجه فرنگي.

ب- برون بر نازك ، ميان بر گوشتي و درون بر سخت و چوبي دارند و به آن شفت مي گويند مانند هلو(در ميوه هاي شفت كه درون بر ستبر و چوبي دارند ، جدار دانه نازك و بر خلاف اين حالت در ميوه هاي سته كه درون بر نازك است ، جدار دانه ستبر و چوبي است).

ميوه هاي خشك

فرابر اين ميوه ها خشك مي شود و بر حسب اين كه شكفته شده و يا ناشكوفا باقي بمانند به دو گروه تقسيم مي شوند:

1- شكوفا:اين ميوه ها را بر حسب طرز شكفتن و تعداد برچه ها ي تشكيل دهنده ي ميوه تقسيم مي كنند:

الف- از يك برچه ساخته شده و با يك شكاف طولي باز مي شود . به اين ميوه برگه مي گويند مانند زبان در قفا.

ب- از يك برچه ساخته شده و با دو شكاف طولي باز مي شود و به آن نيام مي گويند مانند باقلا.

ج- بيش از يك برچه دارد و به صورت هاي مختلف شكافته مي شود اين ميوه را پوشينه مي گويند. اقسام پوشينه ها به ترتيب زير است:

a- شكاف طولي و تعداد آن ها دوبرابر برچه ها است:

- طول ميوه بيش از سه برابر عرض بوده ، آن را خورجين گويند مانند شب بو.

- طول ميوه كمتر از سه برابر عرض بوده و آن را خورجينك نامند مانند قدومه.

b- شكاف طولي و تعداد آن ها برابر تعداد برچه ها است:

- شكاف ها در محل رگبرگ اصلي برچه ها به وجود مي آيد مانند زنبق.

- شكاف ها در محل پيوستن برچه ها به يكديگر حاصل مي شود مانند شمعداني.

c- شكاف عرضي بوده و قسمتي از ميوه به صورت سرپوشي جدا مي شود كه به آن مجري مي گويند مانند خرفه.

d- شكاف به صورت سوراخ هايي در زير كلاله پديد مي آيد . اين ميوه را گرز گويند مانند خشخاش.

2- ناشكوفا:اين ميوه ها را بر حسب وضع فرابر نسبت به دانه به دو گروه تقسيم مي كنند:

الف- بين فرابر و دانه فاصله اي موجود است ، اين ميوه فندقه نام دارد . فندقه ممكن است از نيم تا تعدادي برچه تشكيل شده باشد و چنان كه جدار فندقه در اثر نمو بالي به وجود آورد آن را فندقه ي بالدار گويند مانند افرا و نارون.

ب- اگر فرابر كاملاً بر روي دانه قرار گرفته باشد ، ميوه را گندمه گويند مانند گندم.

گاهي گل ها داراي ميوه هاي مركب هستند مانند تمشك كه از تعدادي شفت و آلاله و توت فرنگي كه از تعدادي فندقه به وجود آمده اند.

منبع: زيست شناسي چهارم نظام قديم(كد290)