زیست شناسی گناباد     

در لوله ي كم قطر سرعت جريان آب بيش تر از يك لوله ي قطور است در حالي كه در رگ كم قطر سرعت جريان خون كم تر از يك رگ قطور است! اين مسئله در ظاهر برخي دانش آموزان را دچار تناقض مي كند. جهت رفع ابهام متن زير را بخوانيد.

سرعت جريان خون در رگ هاي خوني در قسمت هاي مختلف آن متفاوت است و بستگي به قطر داخلي آن ها دارد ، هر چه قطر داخلي يك مجموعه ( دقت كنيد يك مجموعه) كوچكتر باشد ، سرعت جريان خون بيش تر است و بر عكس.بر اين اساس سرعت خون در آئورت از همه جا سريع تر و در سرخرگ هاي ديگر كه قطر مجموعه ي آن ها از آئورت بيش تر است ، سرعت خون كم تر و چون كه قطر كلي مويرگ ها از تمام رگ هاي ديگر بيش تر است سرعت خون در آن ها خيلي كم تر از بقيه ي رگ هاست.

هرگاه تمام رگ ها از يك نوع روي هم در نظر گرفته شود مساحت سطح مقطع كل آن ها به قرار زير خواهد بود:

آئورت 5/2 سانتي متر مربع – سرخرگ هاي كوچك 20 – آرتريول ها 40 – مويرگ ها 2500 – ونول ها 250 – سياهرگ هاي كوچك 80 و سياهرگ هاي بزرگ 8 سانتي متر مربع.

حال به اين نكته توجه كنيد كه سرعت جريان خون در هر قسمت گردش خون نسبت معكوس با مساحت سطح مقطع آن دارد.علاوه بر اين ها با توجه به جريان تيغه اي يا لامينر خون در رگ ها (جريان خون به صورت لايه هاي متحد المركز)هر چه خون از جدار رگ دورتر باشد سرعت خون بيش تر خواهد بود .خوني كه در نزديكي جدار رگ قرار دارد به علت چسبندگي به جدار رگ با سرعت بسيار آهسته اي حركت مي كند. در حالي كه خوني كه در مركز رگ قرار دارد با سرعت زياد جريان مي يابد.اين حلقه هاي متحد المركز خون در رگ قطور تر زيادتر و در رگ كم قطر تر كم تر است.