عضله صاف محتوی هم فیلامان‌های اکتین و هم فیلامانهای میوزین است و مشخصات شیمیایی آنها مشابه مشخصات شیمیایی فیلامانهای اکتین و میوزین عضله اسکلتی است. عضله صاف تروپونین که برای کنترل انقباض عضله اسکلتی ضروری است، ندارد. لذا مکانیسم کنترل انقباض در آن کاملا متفاوت است. اختلافات عمده‌ای در سازمان‌بندی فیزیکی عضله صاف و عضله اسکلتی و نیز اختلافاتی در سایر جنبه های عمل عضله صاف از قبیل انقباض ، کنترل روند انقباضی توسط یونهای کلسیم ، مدت انقباض و مقدار انرژی مورد نیاز برای روند انقباضی وجود دارد. عضله صاف دارای همان ترتیب قرار گرفتن فیلامانهای اکتین و میوزین نظیر عضله اسکلتی نیست.

در فیبر عضله صاف تعداد زیادی فیلامانهای اکتین دیده می‌شود که به اجسام متراکم Dense Bodies چسبیده‌اند. تعدادی از این اجسام به نوبه خود به غشای سلول می‌چسبند در حالی که بقیه آنها در سراسر سارکوپلاسم پراکنده‌اند. اما توسط داربستی از پروتئین‌های ساختمانی که یک جسم متراکم را به جسم بعدی متصل می‌کنند در جای خود بطور ثابت نگاه داشته می‌شوند. بعضی از اجسام متراکم غشای سلولهای مجاور نیز توسط پلهای پروتئینی بین سلولی به یکدیگر چسبانده شده‌اند. بطور عمده از طریق این پیوندهاست که نیروی انقباضی از یک سلول به سلول بعدی انتقال داده می‌شود.

در لابلای فیلامان‌های متعدد اکتین در فیبر عضلانی معدودی فیلامان‌های میوزین قرار گرفته‌اند. این فیلامانها قطری بیش از دو برابر قطر فیلامان‌های اکتین دارند. در مقطع عکس میکروسکوپ الکترونی ، انسان معمولا تعداد فیلامانهای اکتین را حدود 15 برابر تعداد فیلامانهای میوزین می‌یابد. بخشی از این اختلاف از این حقیقت ناشی می‌شود که نسبت طول فیلامان اکتین به طول فیلامان میوزین در عضله صاف بسیار بزرگتر از عضله اسکلتی است. بنابراین احتمال دیدن فیلامانهای اکتین بیش از حد افزایش می‌یابد.

با این وجود انسان تحت تاثیر کم بودن فیلامانهای میوزین نسبت به فیلامانهای اکتین قرار می‌گیرد. واحدهای انقباضی عضله صاف به این ترتیب است که تعداد زیادی از فیلامانهای اکتین به روی یک فیلامان میوزین واحد که در نقطه وسط بین اجسام متراکم واقع شده است قرار می‌گیرند. این واحد انقباضی مشابه واحد انقباضی عضله اسکلتی اما بدون نظم و ترتیب ساختمان عضله اسکلتی است. در واقع اجسام متراکم عضله صاف همان نقش صفحات Z را در عضله اسکلتی بازی می‌کنند.

تفاوت انقباض عضله صاف با انقباض عضله اسکلتی

اگر چه بیشتر عضلات اسکلتی به سرعت منقبض می‌شوند اما بیشتر انقباضات عضله صاف از نوع تونیک طولانی است که گاهی ساعتها یا حتی روزها طول می‌کشد. بنابراین باید انتظار داشت که هم مشخصات فیزیکی و هم مشخصات شیمیایی عضله صاف در مقایسه با عضله اسکلتی متفاوت باشند. عضله اسکلتی منحصرا بوسیله دستگاه عصبی فعال می‌شود ولی عضله صاف می‌تواند توسط انواع متعددی از سیگنالها وادار به انقباض شود. توسط سیگنالهای عصبی ، تحریک هورمونی و کشش عضله و به چند روش دیگر که به علت وجود رسپتورهای پروتئینی بیشتری است که در غشای عضله صاف وجود دارد.

منبع: daneshnameh.roshd.ir